☀️ Przygotuj swoją skórę na lato! Teraz 20% taniej z kodem: LATO20 🏝

Grzyb maczużnik chiński: właściwości, jak działa + opinie lekarzy

Maczużnik (kordyceps) to grzyb o ciekawych właściwościach. Sprawdź, co sugerują badania naukowe.

Nina Wawryszuk - TekstTekstNina Wawryszuk
Nina Wawryszuk - Tekst
TekstNina Wawryszuk
Redaktorka Natu.Care

Nina Wawryszuk specjalizuje się w suplementacji sportowej, treningu siłowym i psychosomatyce. Na co dzień, oprócz pisania artykułów dla Natu.Care, jako trenerka personalna pomaga sportowcom poprawić ich wyniki poprzez trening, dietę i suplementację.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Aleksandra Cudna-Bartnicka - RecenzjaRecenzjaAleksandra Cudna-Bartnicka
Zweryfikowane przez eksperta
Aleksandra Cudna-Bartnicka - Recenzja
RecenzjaAleksandra Cudna-Bartnicka
Dietetyczka kliniczna

Dietetyczka kliniczna, której głównym obszarem zainteresowań jest żywienie w chorobach i zaburzeniach czynnościowych układu pokarmowego.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Bartłomiej Turczyński - RedakcjaRedakcjaBartłomiej Turczyński
Bartłomiej Turczyński - Redakcja
RedakcjaBartłomiej Turczyński
Redaktor naczelny

Bartłomiej Turczyński jest redaktorem naczelnym Natu.Care. Odpowiada za jakość treści tworzonych m.in. w serwisie Natu.Care i dba o to, żeby wszystkie artykuły były oparte na rzetelnych badaniach naukowych i konsultowane ze specjalistami z branży.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Emilia Moskal - Fact-checkingFact-checkingEmilia Moskal
Emilia Moskal - Fact-checking
Fact-checkingEmilia Moskal
Redaktorka Natu.Care

Emilia Moskal specjalizuje się w tekstach z zakresu medycyny i psychologii, w tym treściach dla podmiotów medycznych. Jest wielbicielką prostego języka i komunikacji przyjaznej czytelnikowi. W Natu.Care pisze edukacyjne artykuły.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Grzyb maczużnik chiński: właściwości, jak działa + opinie lekarzy
29 kwietnia, 2024
Recenzja
Redakcja
Fact-checking

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

19 min
Dlaczego możesz nam zaufać

Dlaczego możesz nam zaufać

Artykuły na Natu.Care są pisane na podstawie badań naukowych, danych ze stron rządowych oraz innych rzetelnych źródeł. Teksty powstają przy współpracy z lekarzami, dietetykami i innymi specjalistami do spraw zdrowia i urody. Artykuły są opiniowane przed publikacją oraz podczas znaczących aktualizacji.


Dowiedz się więcej w naszym procesie redakcyjnym

Informacja o reklamach

Informacja o reklamach

Treści na Natu.Care mogą zawierać linki do produktów, ze sprzedaży których możemy dostać prowizję. Tworząc treści, trzymamy się wysokich standardów redakcyjnych i dbamy o obiektywne podejście do omawianych produktów. Obecność linków afiliacyjnych nie jest dyktowana przez naszych partnerów, a sami dobieramy produkty, które recenzujemy w pełni niezależnie.


Dowiedz się więcej w naszym regulaminie

Media o nas:

Maczużnik, czyli popularny cordyceps to ciekawy grzyb o morderczych właściwościach – na szczęście tylko dla insektów. Odegrał swoją rolę w grze i serialu, a także ma swoje grono wielbicieli.

Tak – ludzie spożywają tego grzyba, który w poprzednim wcieleniu (nim stał się kapsułką lub kawą funkcjonalną) zamieniał owady w zombie. Wspólnie z dietetyczką kliniczną bierzemy go pod lupę i sprawdzamy, co sugerują badania naukowe i czy jest bezpieczny w stosowaniu.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie właściwości ma maczużnik chiński (cordyceps).
  • Co o jego działaniu mówią badania naukowe.
  • Jak go stosować, by odczuć efekty.
  • Jakie są przeciwwskazania i skutki uboczne.
  • Jakie są opinie lekarzy o tym grzybie.

Zobacz też:

Maczużnik – co to za grzyb?

Maczużnik to rodzaj pasożytniczych grzybów z rodziny maczużnikowatych . Do tej pory zidentyfikowano ponad 680 gatunków, a najpopularniejsze i najlepiej przebadane z nich to cordyceps militaris (maczużnik bojowy) i cordyceps sinensis (maczużnik chiński). Większość grzybów pochodzi z Azji, a najwięcej z nich można znaleźć na wysokogórskich terenach Nepalu i Tybetu .

Ten pasożytniczy grzyb wnika w ciało owada, atakuje jego układ nerwowy, kontroluje zachowanie ofiary i żeruje na niej. W końcowej fazie grzyb wyrasta na zewnętrznej powierzchni „opętanego” insekta. Ofiara umiera, a grzyb wydostaje się z jej ciała, aby rozprzestrzenić swoje zarodniki na inne owady .

Mrówki-zombie

Mrówki zainfekowane maczużnikiem zachowują się jak… zombie . Cierpią na konwulsje, ich przemieszczanie się polega na przypadkowych, nieukierunkowanych ruchach, a do tego zanikają im mięśnie żuchwy. To złożony przykład manipulacji behawioralnej wymagającej skoordynowanych zmian w zachowaniu i morfologii żywiciela, do której zdolny jest maczużnik.

Już wiesz, dlaczego maczużnik-zombie stał się inspiracją dla twórców gry The Last of Us. Skoro jest takim nieproszonym gościem, to dlaczego ludzie dobrowolnie go zażywają ?

Możesz zastanawiać się…

Czy maczużnik może zainfekować człowieka?

Na szczęście maczużnik nie może zaatakować człowieka. Nie zainfekuje go i na pewno nie wyrośnie na skórze. Dietetyczka kliniczna tłumaczy:

Każdy istniejący w przyrodzie pasożyt atakuje specyficznego żywiciela, do którego jest ewolucyjnie przystosowany. Maczużnik nie jest patogenny dla ludzi i nie spowoduje infekcji ani chorób.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

Maczużnik „specjalizuje się” w pasożytowaniu na konkretnych gatunkach larw owadów – czuj się bezpiecznie.

Nazwa grzyba

Łacińska nazwa maczużnika – cordyceps pochodzi od starożytnego greckiego słowa κορδύλη kordýlē, które oznacza „maczugę” oraz łacińskiego przyrostka -ceps, oznaczającego „z głową”. Nazwa nawiązuje do kształtu grzyba, który wyrasta z ciała ofiary 

Jak działa maczużnik?

Za korzystne działanie maczużnika odpowiadają bioaktywne składniki w nim zawarte :

  • kordycepina,
  • polisacharydy,
  • ergosterol,
  • mannitol,
  • adenozyna.
Kordycepina wykazuje potencjał nutraceutyczny i terapeutyczny, może działać m.in. antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie, anti-agingowo, przeciwcukrzycowo czy przeciwhiperlipidemicznie, co czyni maczużnika najcenniejszym grzybem pomagającym w utrzymaniu zdrowia.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

Maczużnik zawiera także wiele ważnych składników odżywczych, w tym różne rodzaje niezbędnych aminokwasówwitaminy z grupy B – B1 (tiamina)B2 (ryboflawina), B12witaminę K, rozmaite węglowodany o znaczeniu funkcjonalnym, białka, nukleozydy, sterole i inne pierwiastki śladowe .

Maczużnik – właściwości

Od wieków ten grzyb jest wykorzystywany w medycynie wschodniej w leczeniu niektórych dolegliwości, dodawaniu wigoru, a nawet poprawie libido . Poniższe właściwości maczużnika odnoszą się głównie do wyników badań na zwierzętach lub in vitro (czyli badań w warunkach laboratoryjnych poza organizmem żywym, na przykład w probówce) .

Maczużnik potencjalnie:

Działa anti-aging

Naukowcy tłumaczą, że to zawartość antyoksydantów w maczużniku może wyjaśniać jego przeciwstarzeniowy potencjał.

Antyoksydanty to związki chemiczne, które chronią komórki organizmu przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Wolne rodniki to nietrwałe cząsteczki, które w nadmiarze sprzyjają występowaniu chorób i przyspieszają proces starzenia.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

Wiele zwierząt skorzystało w badaniach naukowych na przeciwstarzeniowych właściwościach maczużnika. Ten grzyb zwiększył poziom antyoksydantów u starzejących się myszy, poprawił pamięć i zdolność do uczenia się – gryzonie lepiej radziły sobie w testach w labiryncie .

W innym badaniu podawanie grzyba wydłużyło życie myszy oraz muszek owocowych, w porównaniu do badanych zwierząt, które przyjmowały placebo .

Poprawia pamięć i koncentrację

Maczużnik może wspierać zdolność uczenia się i poprawić pamięć. Ma potencjał, by łagodzić upośledzenie pamięci krótkotrwałej wywołane niedokrwieniem mózgu . Grzyb zawiera nukleozydy, kwas kordycepsowy i inne bioaktywne substancje, które mogą mieć potencjalne korzyści dla funkcji poznawczych.

W badaniu z 2018 roku myszom, którym podawano tego grzyba, poprawiła się pamięć i zdolność uczenia się. Sprawdzano to m.in. w teście z labiryntem. Ponadto u myszy zwiększyły się poziomy neuroprzekaźników GABA i glutaminy w tkance mózgowej .

Maczużnik jest popularnym dodatkiem tzw. kaw funkcjonalnych, a nawet czekolad na gorąco, które mają za zadanie poprawić pamięć oraz skupienie.

Redukuje stan zapalny

Gdy ludzkie komórki są wystawione na działanie maczużnika, białka zwiększające stan zapalny w organizmie zostają stłumione, co cofa proces zapalny .

W badaniu z 2008 roku z udziałem myszy chorych na astmę grzyb ten obniżył stan zapalny w ich drogach oddechowych. Naukowcy podkreślają jednak, że kordyceps jest mniej skuteczny niż powszechnie przepisywane substancje stosowane w celu łagodzenia stanów zapalnych w organizmie .

Potencjalne właściwości przeciwzapalne maczużnika nie zostały jeszcze potwierdzone u ludzi.

Potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić skuteczność, ustalić optymalną terapeutyczną dawkę oraz czas stosowania. Jeśli leczysz stan zapalny w organizmie – nie rezygnuj z konwencjonalnego leczenia.
dr n. hab. Witold Tomaszewski

Witold Tomaszewskidoktor nauk medycznych

Redukuje zmęczenie i stres

Maczużnik jest stosowany w medycynie chińskiej jako żywność funkcjonalna ze względu na swoje działanie redukujące napięcie, stres i zmęczenie .

Niektórzy producenci preparatów z maczużnikiem śmiało piszą o poprawie nastroju, a nawet przeciwdepresyjnym potencjale. Niestety w tym obszarze brakuje badań z udziałem ludzi.

Według badań naukowych zaobserwowano częściowo pozytywne wyniki w zakresie poprawy stanu gryzoni cierpiących na depresję. Jednak te rezultaty nie zostały potwierdzone na populacji ludzkiej, dlatego nie mamy żadnych argumentów za stosowaniem tej formy terapii w depresji.
Marcin Zarzycki

Marcin Zarzyckilekarz

Wzmacnia libido i płodność

Wielu adaptogenom przypisuje się właściwości poprawiające seksualność i nazywa się je naturalnymi afrodyzjakami.

W medycynie chińskiej maczużnik służy poprawie libido i płodności . Badania naukowe wykazały, że maczużnik (z rodzaju militaris) ma pozytywny wpływ na produkcję testosteronu i poprawia zdrowie seksualne u szczurów .

Wykastrowanym szczurom, którym podawano maczużnika, poprawiły się funkcje seksualne: pojawienie się erekcji, wydłużenie czas wzwodu i wytrysk .

W innym badaniu podawanie tego grzyba szczurom wykazało 33% wzrost liczby plemników, 29% spadek wad rozwojowych plemników oraz 79% wzrost wskaźnika przeżywalności plemników .

Poprawia wyniki sportowe

Maczużnik zwiększa produkcję cząsteczki adenozynotrifosforanu (ATP), która jest niezbędna do dostarczania energii do mięśni . To może poprawić efektywność wykorzystywania tlenu przez organizm, zwłaszcza podczas intensywnej aktywności fizycznej .

Istnieją dwa ciekawe badania (sprzed dekady) z udziałem seniorów, które sugerują pozytywny wpływ tego grzyba na aktywność fizyczną.

  • W jednym z nich naukowcy przetestowali wpływ maczużnika na wydolność wysiłkową u 30 zdrowych osób starszych korzystających z roweru stacjonarnego. Uczestnicy przez 6 tygodni otrzymywali syntetyczny szczep maczużnika 3 razy dziennie albo placebo. Pod koniec badania pułap tlenowy wzrósł o 7% u seniorów, którzy przyjmowali maczużnika, a u badanych przyjmujących placebo nie wykazano żadnych zmian w tym parametrze .
  • W podobnym badaniu 20 zdrowych seniorów otrzymywało 1 gram maczużnika lub placebo przez 12 tygodni . Badanym poprawiła się wydajność ćwiczeń, co przyczyniło się do lepszego samopoczucia .

Co ciekawe, dotychczasowe badania sugerują, że maczużnik nie jest skuteczny w poprawie wydajności ćwiczeń u wytrenowanych sportowców. Jeśli chcesz wesprzeć performance podczas treningu, sprawdź ashwagadhę lub inne adaptogeny.

Przeciwdziała cukrzycy typu II

Wyniki badań na myszach chorych na cukrzycę wykazały, że maczużnik może utrzymywać prawidłowe stężenie cukru we krwi poprzez naśladowanie działania insuliny .

Grzyb ten może odgrywać ważną rolę w leczeniu cukrzycowej choroby nerek poprzez wpływ na różne mechanizmy zaangażowane w stan zapalny, śmierć komórek, stres oksydacyjny i insulinooporność .

Pozytywnie wpływa na nerki

Przegląd badań z 2014 roku obejmujący 22 prace z 1746 uczestnikami wykazał, że pacjenci z przewlekłą chorobą nerek przyjmujący preparaty z maczużnikiem doświadczyli poprawy funkcji tego narządu .

Trzeba jednak zaznaczyć, że wyniki nie są rozstrzygające – autorzy przeglądu stwierdzili, że wiele z tych badań było niskiej jakości.

Reguluje cholesterol

W badaniu z 2011 roku szczury oraz chomiki były karmione wysokotłuszczową dietą i równocześnie przez 4 tygodnie podawano im kordycepinę (aktywny związek maczużnika). Gryzoniom obniżyło się stężenie cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i „złego cholesterolu” LDL . W innym badaniu, w którym tuczono chomiki syryjskie, również ich profil lipidowy uległ znacznej poprawie .

Współczesna dieta sprzyja wysokiemu cholesterolowi. To może prowadzić do rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, np. miażdżycy, nadciśnienia tętniczego czy zawału serca.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

Wspiera pracę serca

W badaniu z 2014 roku szczurom przez 8 tygodni podawano maczużnika (z rodzaju sinensis). Badanie wykazało, że znacząco zmniejszał on uszkodzenia serca i wątroby u gryzoni .

Naukowcy przypisali te efekty adenozynie obecnej w tym grzybie. To naturalnie występujący związek, który chroni serce i zapobiega arytmii .

Niektóre badania naukowe wykazały, że maczużnik może zwiększyć przepływ krwi w sercu i mózgu, poprawić mikrokrążenie i ustabilizować ciśnienie krwi.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

Ułatwia odchudzanie

W jednym badaniu z 2010 roku karmiono szczury wysokotłuszczową dietą i jednocześnie podawano im kordycepinę z maczużnika. Wyniki wykazały, że spożywanie tego grzyba może wspierać utratę masy ciała, dzięki modyfikacji mikroflory jelitowej przez kordycepinę, co może być jednym z mechanizmów redukcji otyłości .

Zobacz też:

Wykazuje przeciwnowotworowy potencjał

Badania in vitro i badania z udziałem zwierząt sugerują antynowotworowy potencjał grzybów cordyceps sinensis i militaris.

  • W badaniu in vitro z 2015 roku maczużnik zahamował wzrost wielu rodzajów komórek nowotworowych płuc, okrężnicy, skóry i wątroby .
  • W badaniach na myszach maczużnik zatrzymał rozrost chłoniaka, czerniaka i nowotwór płuc .
  • W jednym z badań przetestowano wpływ maczużnika (sinensis) na myszy z leukopenią po radioterapii i leczeniu Taxolem (lekiem chemioterapeutycznym). Grzyb ten odwrócił leukopenię, co sugeruje, że może odwracać skutki uboczne terapii przeciwnowotworowej.
Leukopenia to stan, w którym liczba białych krwinek – leukocytów – spada, obniżając obronę organizmu i zwiększając ryzyko infekcji.
dr n. hab. Witold Tomaszewski

Witold Tomaszewskidoktor nauk medycznych

Należy jednak pamiętać, że badania te przeprowadzono na zwierzętach i in vitro, więc wpływ maczużnika na hamowanie nowotworów czy leukopenię u ludzi jest nieznany.

Posmaruj się grzybem

Maczużnik może mieć zastosowanie miejscowe. Jedno z badań naukowych wykazało, że ten grzyb stosowany miejscowo u myszy zmniejsza stan zapalny skóry .

Czy maczużnik pobudza?

Grzyby z gatunku maczużnika nie pobudzają, ponieważ nie są stymulantami i nie posiadają takich właściwości jak np. kofeina czy tauryna. Niektóre badania naukowe wskazują, że maczużnik może redukować zmęczenie, co może przełożyć się na odczuwanie większej energii do działania.

Maczużnik – jak stosować?

Aby grzyb miał szansę zadziałać, musisz wiedzieć ile i jak długo go stosować.

Dawkowanie

W badaniach naukowych maczużnik okazywał się skuteczny w porcjach 1000-3000 mg dziennie . Taka ilość nie powodowała skutków ubocznych i była dobrze tolerowana przez badanych. Jednak stosuj się do zaleceń producenta na opakowaniu. Ze względu na ograniczone badania z udziałem ludzi, nie ma jednoznacznych wytycznych co do dawkowania maczużnika.

Jak długo stosować?

W badaniach naukowych maczużnik był podawany ludziom lub zwierzętom od 2 do 3 tygodni i nie było to powiązane z wystąpieniem skutków ubocznych. Nieznany jest wpływ długotrwałego przyjmowania maczużnika na ludzi .

Niektóre źródła podają, że należy robić około tygodniowe przerwy od spożywania maczużnika po 6–8 tygodniach stosowania. Wynika to z tego, że grzyby z gatunku cordyceps aktywują komórki odpornościowe, więc ważne jest, aby dać organizmowi czas na przywrócenie równowagi po cyklu ich stosowania.

Jeśli po kilku tygodniach nie odczuwasz efektów, może spróbuj innych adaptogennych roślin?

Zobacz też:

O jakiej porze brać?

Nie ma znaczenia, o jakiej porze przyjmiesz maczużnika, ponieważ ten grzyb nie działa doraźnie. Wzięty rano lub przed treningiem nie pobudzi (bo nie jest stymulantem), a spożywany przed snem nie zadziała usypiająco (nie ma właściwości nasennych czy wyciszających). Dopasuj jego spożywanie do swoich preferencji.

Niektórzy specjaliści od fitoterapii (ziołolecznictwa) wskazują, że warto spożywać maczużnika na pusty żołądek, aby naturalne enzymy trawienne mogły go łatwiej przetworzyć i wchłonąć do organizmu.

Kiedy odczuję efekty działania?

Efekty działania maczużnika możesz poczuć nawet po tygodniu regularnego spożywania, ale to zależy od celu stosowania. Na przykład obniżenie stężenia cholesterolu we krwi nie nastąpi w ciągu kilku dni (i nie nastąpi w ogóle, jeśli nie zmienisz jadłospisu), więc badanie krwi wykonaj po 4–6 tygodniach stosowania.

Ale jeśli przed Tobą sesja, stres czy koniec kwartału pracy, już w ciągu kilku dni możesz odczuć, jak wiedza sama wchodzi do głowy lub odhaczasz kolejne taski i nie czujesz potrzeby picia kawy.

Jaki maczużnik wybrać?

Wybieraj preparaty z maczużnikiem, które posiadają:

  • standaryzację na zawartość polisacharydów (10–40%),
  • standaryzację na kwas kordycepinowy (im więcej, tym lepiej, zazwyczaj to 7%),
  • DER (ang. Drug Extract Ratio) – określa, z jakiej ilości surowca otrzymano wyciąg.

Maczużnik dostępny w suplementach diety czy kawach funkcjonalnych nie jest tym samym grzybem co ten od tybetańskich mnichów pozyskiwany z rejonów jego naturalnego występowania. W preparatach dostępnych na rynku znajdziesz syntetyczną formę maczużnika, wyhodowaną w laboratoriach.

Tip: Maczużnik bojowy i soplówka jeżowata to popularne połączenie o synergicznym działaniu. Warto próbować preparatów z tymi dwoma adaptogennymi grzybami.

Cenna piperyna

Fajnie, jeśli w składzie produktu znajduje się również piperyna. Zwiększa przyswajanie maczużnika, innych składników aktywnych i sama w sobie dodaje preparatowi cennych właściwości.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania do stosowania maczużnika to :

  • ciąża,
  • laktacja,
  • wiek poniżej 18. lat,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • stosowanie leków immunosupresyjnych i przeciwzakrzepowych,
  • uczulenie na którykolwiek składnik preparatu,
  • planowane operacje.

Skonsultuj się z lekarzem, aby mieć 100% pewności co do bezpieczeństwa stosowania tego adaptogenu.

Jeśli stosujesz maczużnik, przed planowaną operacją skonsultuj z lekarzem. Tego grzyba należy odstawić na 2 tygodnie przed operacją, ponieważ istnieją przesłanki, że może on wpływać na ryzyko wystąpienia krwawienia podczas zabiegu.
dr n. hab. Witold Tomaszewski

Witold Tomaszewskidoktor nauk medycznych

Skutki uboczne

Maczużnik może u niektórych powodować skutki uboczne takie jak :

  • biegunka,
  • zaparcia,
  • dyskomfort w żołądku.

Nieprzyjemne objawy zazwyczaj mijają po odstawieniu preparatu z grzybem.

Ważne

Maczużnik może wpływać na zwiększone wypłukiwanie wapnia z organizmu , więc zadbaj o jego podaż w diecie.

Maczużnik – opinie ekspertów

Rzeczywiście wstępne badania wykazują spory potencjał maczużnika, jednak grupy badanych nie były liczne, brak też informacji o projektowanym czy toczącym się badaniu klinicznym z tym grzybem. Nie jest wykluczone, że produkty zawierające maczużnika mogą stać się cennymi lekami. Na chwilę obecną jego spożywanie to swoisty eksperyment medyczny.
dr n. hab. Witold Tomaszewski

Witold Tomaszewskidoktor nauk medycznych

Maczużnik jest uważany za farmakologicznie bezpieczny do spożycia przez ludzi. Wykazuje potencjał do wspomagania organizmu, ale na fajerwerki musimy jeszcze poczekać. Jeśli chcesz go wypróbować – stosuj się do zaleceń producenta i daj mu kilka tygodni czasu na rozkręcenie się w organizmie.
Ilona Krzak

Ilona Krzak magister farmacji

Grzyby z gatunku cordyceps mają potencjał leczniczy, jednak w tym momencie znamy zaledwie mały procent ich właściwości i faktycznego działania. Warto go spróbować, mieć otwarty umysł, ale nie nastawiać się na jakieś wielkie WOW.
Julia Skrajda

Julia SkrajdaDietetyczka

Brakuje dowodów na pełne bezpieczeństwo stosowania maczużnika u ludzi. Pojedyncze badania z udziałem ludzi to wciąż zbyt mało, by określić dawki, bezpieczeństwo i optymalny czas stosowania. I choć liczne właściwości cordycepsu zostały potwierdzone badaniami na zwierzętach, to wciąż czekamy na wyniki badań prowadzonych na ludziach.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

Skąd rosnąca popularność grzybów?

Dietetyczka kliniczna tłumaczy:

W obecnych czasach musimy radzić sobie z wieloma rodzajami stresorów – napięcie psychiczne, przebodźcowanie, niewystarczająca ilość snu, stany zapalne, zanieczyszczenie środowiska czy nieprawidłowa dieta. Szukamy naturalnych sposobów na odzyskanie balansu.
Aleksandra Cudna-Bartnicka

Aleksandra Cudna-BartnickaDietetyczka kliniczna

„Już w dawnej medycynie chińskiej dostrzeżono, że grzyby doskonale wspierają organizm w drodze do równowagi. Współcześnie świat nauki zaczyna coraz bardziej doceniać właściwości adaptogennych roślin. Dzięki temu możemy poprawić jakość życia i zwiększyć odporność na stres bez sięgania po farmakologię. Jednak wszystko z umiarem”, dodaje dietetyczka.

Podsumowanie

  • Maczużnik (kordyceps) to rodzaj pasożytniczego grzyba, który atakuje wybrane gatunki owadów.
  • Istnieje ponad 680 gatunków maczużnika i rosną one głównie na wysokogórskich terenach Nepalu i Tybetu.
  • Najpopularniejsze i najlepiej przebadane są cordyceps sinensis (maczużnik chiński) i cordyceps militaris (maczużnik bojowy).
  • Korzystne właściwości z przyjmowania maczużnika zostały zbadane głównie w testach in vitro oraz na zwierzętach.
  • Maczużnik wykazał w tych badaniach potencjał do wspierania pracy nerek, serca, gospodarki cukrowo-insulinowej oraz wspomagania pamięci, koncentracji, libido i wyników sportowych.
  • Nie ma wysokiej jakości badań, które potwierdzałyby prozdrowotne korzyści maczużnika dla człowieka.
  • Nie stosuj maczużnika jeśli jesteś w ciąży lub okresie laktacji, masz mniej niż 18 lat, planujesz operację, leczysz się przewlekle na choroby autoimmunologiczne lub stosujesz leki immunosupresyjne i przeciwzakrzepowe.

FAQ

Co to jest ophiocordyceps sinensis?

Ophiocordyceps sinensis znany w Polsce jako maczużnik chiński lub kordyceps chiński, to jeden z rodzajów pasożytniczego grzyba. Pasożytuje na larwie ćmy, powodując jej śmierć i mumifikację. W Tybecie znany jest pod nazwami yartsa gunbu lub yatsa gunbu. Na świecie mówi się o nim także „himalajska Viagra”.

W tradycyjnej medycynie azjatyckiej uznawany jest za składnik wspomagający powrót do równowagi, wzmacniający siły życiowe, korzystnie wpływający na potencję oraz za naturalny afrodyzjak.

Czy maczużnik jest jadalny?

Maczużnik (cordyceps) jest jadalny, ale należy go wcześniej odpowiednio przygotować. Najbezpieczniej jednak stosować standaryzowane ekstrakty z maczużnikiem (np. w suplementach diety, kawach funkcjonalnych, czekoladach z adaptogenami do picia). Nigdy nie spożywaj grzybów nieznanego pochodzenia lub takich, których nie możeszzidentyfikować.

Czy maczużnik występuje w Polsce?

Tak, maczużnik występuje w Polsce i można spotkać jego 3 rodzaje: cordyceps bifusispora, cordyceps militaris (maczużnik bojowy) oraz cordyceps tuberculata (maczużnik guzkowaty). Występuje rzadko i trudno go dostrzec, ponieważ ma niewielkie rozmiary, np. maczużnik bojowy osiąga wysokość do 5 cm i grubość do 1 cm.

Gdzie rośnie maczużnik?

Maczużnik rośnie głównie na Wyżynie Tybetańskiej na terenach najwyższych gór Nepalu i Tybetu. To stosunkowo rzadko spotykany grzyb i jest trudny do zebrania. To czyni go drogim – jego cena za 1 kg wynosi nawet 20 000 zł.

Na co działa maczużnik?

Według badań naukowych metodą in vitro oraz badań z udziałem ludzi i zwierząt wynika, że maczużnik może pozytywnie działać na zmniejszenie stanu zapalnego, obniżenie cholesterolu, redukcję stresu i napięcia Wykazuje także antyoksydacyjny potencjał.

Czy można hodować maczużnika?

Tak, można hodować maczużnika, ale jest to trudne i kosztowne. Grzyb ten potrzebuje specjalnych warunków, by się rozwijać. Grzybnia intensywnie rośnie w ciemności w temperaturze 12–23°C. W przypadku większości szczepów rozwój trwa zwykle około 21 dni.

Źródła

Zobacz wszystkie

Ahn, Y. J., Park, S. J., Lee, S. G., Shin, S. C., & Choi, D. H. (2000). Cordycepin: Selective growth inhibitor derived from liquid culture of Cordyceps militaris against Clostridium spp. Journal of Agricultural and Food Chemistry48(7), 2744–2748. https://doi.org/10.1021/jf990862n

An, Y., Li, Y., Wang, X., Chen, Z., Xu, H., Wu, L., Li, S., Wang, C., Luan, W., Wang, X., Liu, M., Tang, X., & Yu, L. (2018). Cordycepin reduces weight through regulating gut microbiota in high-fat diet-induced obese rats. Lipids in Health and Disease17(1), 276. https://doi.org/10.1186/s12944-018-0910-6

Chen, B., Sun, Y., Luo, F., & Wang, C. (2020). Bioactive Metabolites and Potential Mycotoxins Produced by Cordyceps Fungi: A Review of Safety. Toxins12(6), Article 6. https://doi.org/10.3390/toxins12060410

Chen, S., Li, Z., Krochmal, R., Abrazado, M., Kim, W., & Cooper, C. B. (2010a). Effect of Cs-4® (Cordyceps sinensis) on Exercise Performance in Healthy Older Subjects: A Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Journal of Alternative and Complementary Medicine16(5), 585–590. https://doi.org/10.1089/acm.2009.0226

Chen, S., Li, Z., Krochmal, R., Abrazado, M., Kim, W., & Cooper, C. B. (2010b). Effect of Cs-4® (Cordyceps sinensis) on Exercise Performance in Healthy Older Subjects: A Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Journal of Alternative and Complementary Medicine16(5), 585–590. https://doi.org/10.1089/acm.2009.0226

Cunningham, K. G., Manson, W., Spring, F. S., & Hutchinson, S. A. (1950). Cordycepin, a metabolic product isolated from cultures of Cordyceps militaris (Linn.) Link. Nature166(4231), 949. https://doi.org/10.1038/166949a0

Das, G., Shin, H.-S., Leyva-Gómez, G., Prado-Audelo, M. L. D., Cortes, H., Singh, Y. D., Panda, M. K., Mishra, A. P., Nigam, M., Saklani, S., Chaturi, P. K., Martorell, M., Cruz-Martins, N., Sharma, V., Garg, N., Sharma, R., & Patra, J. K. (2020). Cordyceps spp.: A Review on Its Immune-Stimulatory and Other Biological Potentials. Frontiers in Pharmacology11, 602364. https://doi.org/10.3389/fphar.2020.602364

Das, S. K., Masuda, M., Sakurai, A., & Sakakibara, M. (2010). Medicinal uses of the mushroom Cordyceps militaris: Current state and prospects. Fitoterapia81(8), 961–968. https://doi.org/10.1016/j.fitote.2010.07.010

Dietary supplements and bleeding—PMC. (b.d.). Pobrano 25 maj 2023, z https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9586694/

Dunn, J., & Grider, M. H. (2023). Physiology, Adenosine Triphosphate. W StatPearls. StatPearls Publishing. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK553175/

Elkhateeb, W., & Daba, G. (2020a). Review: The endless nutritional and pharmaceutical benefits of the Himalayan gold, Cordyceps; Current knowledge and prospective potentials. Asian Journal of Natural Product Biochemistry18(2), Article 2. https://doi.org/10.13057/biofar/f180204

Elkhateeb, W., & Daba, G. (2020b). Review: The endless nutritional and pharmaceutical benefits of the Himalayan gold, Cordyceps; Current knowledge and prospective potentials. Asian Journal of Natural Product Biochemistry18(2), Article 2. https://doi.org/10.13057/biofar/f180204

Gao, J., Lian, Z.-Q., Zhu, P., & Zhu, H.-B. (2011). Lipid-lowering effect of cordycepin (3’-deoxyadenosine) from Cordyceps militaris on hyperlipidemic hamsters and rats. Yao Xue Xue Bao = Acta Pharmaceutica Sinica46(6), 669–676.

Guo, F.-Q., Li, A., Huang, L.-F., Liang, Y.-Z., & Chen, B.-M. (2006). Identification and determination of nucleosides in Cordyceps sinensis and its substitutes by high performance liquid chromatography with mass spectrometric detection. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis40(3), 623–630. https://doi.org/10.1016/j.jpba.2005.07.034

Hawkins, M. N., Raven, P. B., Snell, P. G., Stray-Gundersen, J., & Levine, B. D. (2007). Maximal oxygen uptake as a parametric measure of cardiorespiratory capacity. Medicine and Science in Sports and Exercise39(1), 103–107. https://doi.org/10.1249/01.mss.0000241641.75101.64

Hsu, C.-H., Sun, H.-L., Sheu, J.-N., Ku, M.-S., Hu, C.-M., Chan, Y., & Lue, K.-H. (2008). Effects of the immunomodulatory agent Cordyceps militaris on airway inflammation in a mouse asthma model. Pediatrics and Neonatology49(5), 171–178. https://doi.org/10.1016/S1875-9572(09)60004-8

Ji, D.-B., Ye, J., Li, C.-L., Wang, Y.-H., Zhao, J., & Cai, S.-Q. (2009). Antiaging effect of Cordyceps sinensis extract. Phytotherapy Research: PTR23(1), 116–122. https://doi.org/10.1002/ptr.2576

Kim, K.-M., Kwon, Y.-G., Chung, H.-T., Yun, Y.-G., Pae, H.-O., Han, J. A., Ha, K. S., Kim, T.-W., & Kim, Y.-M. (2003). Methanol extract of Cordyceps pruinosa inhibits in vitro and in vivo inflammatory mediators by suppressing NF-kappaB activation. Toxicology and Applied Pharmacology190(1), 1–8. https://doi.org/10.1016/s0041-008x(03)00152-2

Kim, Y. O., Kim, H. J., Abu-Taweel, G. M., Oh, J., & Sung, G.-H. (2019). Neuroprotective and therapeutic effect of Cordyceps militaris on ischemia-induced neuronal death and cognitive impairments. Saudi Journal of Biological Sciences26(7), 1352–1357. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2018.08.011

Kuo, Y. C., Tsai, W. J., Shiao, M. S., Chen, C. F., & Lin, C. Y. (1996). Cordyceps sinensis as an immunomodulatory agent. The American Journal of Chinese Medicine24(2), 111–125. https://doi.org/10.1142/S0192415X96000165

Lam, K. Y. C., Chan, G. K. L., Xin, G.-Z., Xu, H., Ku, C.-F., Chen, J.-P., Yao, P., Lin, H.-Q., Dong, T. T. X., & Tsim, K. W. K. (2015). Authentication of Cordyceps sinensis by DNA Analyses: Comparison of ITS Sequence Analysis and RAPD-Derived Molecular Markers. Molecules20(12), Article 12. https://doi.org/10.3390/molecules201219861

Li, X.-T., Li, H.-C., Li, C.-B., Dou, D.-Q., & Gao, M.-B. (2010). Protective effects on mitochondria and anti-aging activity of polysaccharides from cultivated fruiting bodies of Cordyceps militaris. The American Journal of Chinese Medicine38(6), 1093–1106. https://doi.org/10.1142/S0192415X10008494

Li, Y., Cheng, W., Da, Z., Hu, F., & Li, C. (2017). Analysis of radical scavenging active components in the fermented mycelia of Ophiocordyceps formosana. Mycology8(4), 276–285. https://doi.org/10.1080/21501203.2017.1383318

Lin, B., & Li, S. (2011). Cordyceps as an Herbal Drug. W I. F. F. Benzie & S. Wachtel-Galor (Red.), Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects (2nd wyd.). CRC Press/Taylor & Francis. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92758/

Ling, J.-Y., Sun, Y.-J., Zhang, H., Lv, P., & Zhang, C.-K. (2002). Measurement of cordycepin and adenosine in stroma of Cordyceps sp. By capillary zone electrophoresis (CZE). Journal of Bioscience and Bioengineering94(4), 371–374. https://doi.org/10.1263/jbb.94.371

Liu, X., Zhong, F., Tang, X., Lian, F., Zhou, Q., Guo, S., Liu, J., Sun, P., Hao, X., Lu, Y., Wang, W., Chen, N., & Zhang, N. (2014). Cordyceps sinensis protects against liver and heart injuries in a rat model of chronic kidney disease: A metabolomic analysis. Acta Pharmacologica Sinica35(5), 697–706. https://doi.org/10.1038/aps.2013.186

Liu, Y., Wang, J., Wang, W., Zhang, H., Zhang, X., & Han, C. (2015). The Chemical Constituents and Pharmacological Actions of Cordyceps sinensis. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine : eCAM2015, 575063. https://doi.org/10.1155/2015/575063

Lu, Y., Zhi, Y., Miyakawa, T., & Tanokura, M. (2019). Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy. Scientific Reports9(1), Article 1. https://doi.org/10.1038/s41598-019-44154-x

Ng, T. B., & Wang, H. X. (2005). Pharmacological actions of Cordyceps, a prized folk medicine. The Journal of Pharmacy and Pharmacology57(12), 1509–1519. https://doi.org/10.1211/jpp.57.12.0001

Park, S.-Y., Jung, S.-J., Ha, K.-C., Sin, H.-S., Jang, S.-H., Chae, H.-J., & Chae, S.-W. (2015a). Anti-inflammatory effects of Cordyceps mycelium (Paecilomyces hepiali, CBG-CS-2) in Raw264.7 murine macrophages. Oriental Pharmacy and Experimental Medicine15(1), 7–12. https://doi.org/10.1007/s13596-014-0173-3

Park, S.-Y., Jung, S.-J., Ha, K.-C., Sin, H.-S., Jang, S.-H., Chae, H.-J., & Chae, S.-W. (2015b). Anti-inflammatory effects of Cordyceps mycelium (Paecilomyces hepiali, CBG-CS-2) in Raw264.7 murine macrophages. Oriental Pharmacy and Experimental Medicine15(1), 7. https://doi.org/10.1007/s13596-014-0173-3

Sun, T., Dong, W., Jiang, G., Yang, J., Liu, J., Zhao, L., & Ma, P. (2019). Cordyceps militaris Improves Chronic Kidney Disease by Affecting TLR4/NF-κB Redox Signaling Pathway. Oxidative Medicine and Cellular Longevity2019, 7850863. https://doi.org/10.1155/2019/7850863

Tran, M. H., Nguyen, T. M., & Huynh, V. B. (2023). Diversity evaluation of Cordyceps spp. In Bidoup Nui Ba, Lam Dong province, Vietnam. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science1155(1), 012003. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1155/1/012003

Tuli, H. S., Sandhu, S. S., & Sharma, A. K. (2014). Pharmacological and therapeutic potential of Cordyceps with special reference to Cordycepin. 3 Biotech4(1), 1–12. https://doi.org/10.1007/s13205-013-0121-9

Wang, L., Sun, H., Yang, M., Xu, Y., Hou, L., Yu, H., Wang, X., Zhang, Z., & Han, J. (2022). Bidirectional regulatory effects of Cordyceps on arrhythmia: Clinical evaluations and network pharmacology. Frontiers in Pharmacology13, 948173. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.948173

Weng, S.-C., Chou, C.-J., Lin, L.-C., Tsai, W.-J., & Kuo, Y.-C. (2002). Immunomodulatory functions of extracts from the Chinese medicinal fungus Cordyceps cicadae. Journal of Ethnopharmacology83(1–2), 79–85. https://doi.org/10.1016/s0378-8741(02)00212-x

Won, S.-Y., & Park, E.-H. (2005). Anti-inflammatory and related pharmacological activities of cultured mycelia and fruiting bodies of Cordyceps militaris. Journal of Ethnopharmacology96(3), 555–561. https://doi.org/10.1016/j.jep.2004.10.009

Xiao, J.-H., Xiao, D.-M., Chen, D.-X., Xiao, Y., Liang, Z.-Q., & Zhong, J.-J. (2012). Polysaccharides from the Medicinal Mushroom Cordyceps taii Show Antioxidant and Immunoenhancing Activities in a D-Galactose-Induced Aging Mouse Model. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: ECAM2012, 273435. https://doi.org/10.1155/2012/273435

Yuan, G., An, L., Sun, Y., Xu, G., & Du, P. (2018). Improvement of Learning and Memory Induced by Cordyceps Polypeptide Treatment and the Underlying Mechanism. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine : eCAM2018, 9419264. https://doi.org/10.1155/2018/9419264

Zhou, J., Chen, X., Xiao, L., Zhou, J., Feng, L., & Wang, G. (2021). Efficacy and Safety of Cordyceps militaris as an Adjuvant to Duloxetine in the Treatment of Insomnia in Patients With Depression: A 6-Week Double- Blind, Randomized, Placebo-Controlled Trial. Frontiers in Psychiatry12, 754921. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.754921

Oceń artykuł
5.0
Głos oddany
3 opinie, ocena: 5.0
Nina Wawryszuk - Tekst

Redaktorka Natu.Care

Nina Wawryszuk specjalizuje się w suplementacji sportowej, treningu siłowym i psychosomatyce. Na co dzień, oprócz pisania artykułów dla Natu.Care, jako trenerka personalna pomaga sportowcom poprawić ich wyniki poprzez trening, dietę i suplementację.

Aleksandra Cudna-Bartnicka - Recenzja

Dietetyczka kliniczna

Zweryfikowane przez eksperta

Dietetyczka kliniczna, której głównym obszarem zainteresowań jest żywienie w chorobach i zaburzeniach czynnościowych układu pokarmowego.

Bartłomiej Turczyński - Redakcja

Redaktor naczelny

Bartłomiej Turczyński jest redaktorem naczelnym Natu.Care. Odpowiada za jakość treści tworzonych m.in. w serwisie Natu.Care i dba o to, żeby wszystkie artykuły były oparte na rzetelnych badaniach naukowych i konsultowane ze specjalistami z branży.

Emilia Moskal - Fact-checking

Redaktorka Natu.Care

Emilia Moskal specjalizuje się w tekstach z zakresu medycyny i psychologii, w tym treściach dla podmiotów medycznych. Jest wielbicielką prostego języka i komunikacji przyjaznej czytelnikowi. W Natu.Care pisze edukacyjne artykuły.

Młode, piękne kobiety z dobrą kondycją skóry.
Zadbaj o zdrowy organizm

Spróbuj wysokiej jakości suplementów Natu.Care

Zobacz produkty