☀️ Przygotuj swoją skórę na lato! Teraz 20% taniej z kodem: LATO20 🏝

Fosfor w organizmie: właściwości, niedobór, produkty, jak obniżyć

Fosfor to pierwiastek mineralny, który wspiera zdrowie kości, pracę układu nerwowego, a także przemiany energetyczne.

Ludwik Jelonek - TekstTekstLudwik Jelonek
Ludwik Jelonek - Tekst
TekstLudwik Jelonek
Redaktor Natu.Care

Ludwik Jelonek jest autorem ponad 2500 tekstów opublikowanych na wiodących portalach. Jego treści trafiły do takich serwisów jak Ostrovit czy Kobieta Onet. W Natu.Care Ludwik edukuje ludzi w najważniejszej dziedzinie życia – zdrowiu.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Aleksandra Cudna-Bartnicka - RecenzjaRecenzjaAleksandra Cudna-Bartnicka
Zweryfikowane przez eksperta
Aleksandra Cudna-Bartnicka - Recenzja
RecenzjaAleksandra Cudna-Bartnicka
Dietetyczka kliniczna

Dietetyczka kliniczna, której głównym obszarem zainteresowań jest żywienie w chorobach i zaburzeniach czynnościowych układu pokarmowego.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Bartłomiej Turczyński - RedakcjaRedakcjaBartłomiej Turczyński
Bartłomiej Turczyński - Redakcja
RedakcjaBartłomiej Turczyński
Redaktor naczelny

Bartłomiej Turczyński jest redaktorem naczelnym Natu.Care. Odpowiada za jakość treści tworzonych m.in. w serwisie Natu.Care i dba o to, żeby wszystkie artykuły były oparte na rzetelnych badaniach naukowych i konsultowane ze specjalistami z branży.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Emilia Moskal - Fact-checkingFact-checkingEmilia Moskal
Emilia Moskal - Fact-checking
Fact-checkingEmilia Moskal
Redaktorka Natu.Care

Emilia Moskal specjalizuje się w tekstach z zakresu medycyny i psychologii, w tym treściach dla podmiotów medycznych. Jest wielbicielką prostego języka i komunikacji przyjaznej czytelnikowi. W Natu.Care pisze edukacyjne artykuły.

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

Fosfor w organizmie: właściwości, niedobór, produkty, jak obniżyć
29 kwietnia, 2024
Recenzja
Redakcja
Fact-checking

Dowiedz się więcej o naszym procesie redakcyjnym

16 min
Dlaczego możesz nam zaufać

Dlaczego możesz nam zaufać

Artykuły na Natu.Care są pisane na podstawie badań naukowych, danych ze stron rządowych oraz innych rzetelnych źródeł. Teksty powstają przy współpracy z lekarzami, dietetykami i innymi specjalistami do spraw zdrowia i urody. Artykuły są opiniowane przed publikacją oraz podczas znaczących aktualizacji.


Dowiedz się więcej w naszym procesie redakcyjnym

Informacja o reklamach

Informacja o reklamach

Treści na Natu.Care mogą zawierać linki do produktów, ze sprzedaży których możemy dostać prowizję. Tworząc treści, trzymamy się wysokich standardów redakcyjnych i dbamy o obiektywne podejście do omawianych produktów. Obecność linków afiliacyjnych nie jest dyktowana przez naszych partnerów, a sami dobieramy produkty, które recenzujemy w pełni niezależnie.


Dowiedz się więcej w naszym regulaminie

Media o nas:

Ludzki szkielet zbudowany jest z 206 kości. Za ich stan odpowiada głównie wapń, ale nie tylko. Równie ważny jest fosfor – około 85% pokładów tego pierwiastka znajduje się właśnie w kościach i zębach. Mimo że jego niedobór jest rzadkim zjawiskiem, to warto poznać właściwości i źródła fosforu w diecie, aby zachować niezbędny balans w organizmie.

Dlatego wspólnie z dietetyczką kliniczną, Aleksandrą Cudną-Bartnicką przygotowaliśmy najważniejsze informacje o fosforze.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czym jest fosfor biały, czarny i czerwony.
  • Gdzie wykorzystuje się fosfor i jakie ma właściwości.
  • Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na fosfor.
  • Jak objawia się nadmiar i niedobór fosforu.

Zobacz też:

Co to jest fosfor?

Fosfor to kluczowy pierwiastek występujący w organizmie człowieka. Jest drugim co do ilości składnikiem mineralnym w ludzkim ciele – zaraz po wapniu. Znajduje się przede wszystkim w kościach i zębach, stanowiąc ich istotny składnik .

Fosfor jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu – bierze udział w tworzeniu i utrzymaniu zdrowych kości, jest istotny dla procesów metabolicznych (między innymi produkcji ATP, czyli głównego nośnika energii w komórkach), a także stanowi nieodzowny element syntezy białek i różnych enzymów .

Fosfor jest także ważny dla układu nerwowego, ponieważ służy do produkcji fosfolipidów, które są podstawowym składnikiem błon komórkowych i odgrywają ważną rolę w przekazywaniu sygnałów w neuronach.

Biały, czerwony i czarny fosfor – czym się różnią?

Biały, czerwony i czarny fosfor to różne formy tego pierwiastka, które różnią się strukturą, a także właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Każda z nich jest unikalna i odgrywa swoje role w różnych zastosowaniach i środowiskach .

  • Biały fosfor. Bardzo reaktywny rodzaj fosforu, który samoczynnie zapala się na powietrzu, co czyni go bardzo niebezpiecznym. Z racji swoich właściwości jest używany w produkcji zapałek czy pestycydów.
  • Czerwony fosfor. Jest stabilniejszym rodzajem fosforu. Wykorzystuje się go na przykład w produkcji ogniw fotowoltaicznych.
  • Czarny fosfor. To z kolei najstabilniejsza forma fosforu, która ma strukturę warstwową podobną do grafitu. Czarny fosfor ma szerokie zastosowanie głównie w elektronice jako półprzewodnik.

Jaki symbol ma fosfor?

Fosfor ma symbol chemiczny „P” w układzie okresowym pierwiastków. Odkryty w roku 1669 przez niemieckiego alchemika Henniga Branda, jest 15. pierwiastkiem w układzie okresowym .

Fosfor – zastosowanie

Fosfor jest pierwiastkiem o szerokiej gamie zastosowań – od rolnictwa, przez przemysł, po sferę specjalistyczną. Gdzie konkretnie wykorzystuje się ten związek?

  • Rolnictwo. Fosfor to ważny składnik nawozów, biorący udział w procesach metabolicznych roślin. Bez niego trudno byłoby im skutecznie wykorzystywać energię słoneczną do procesu fotosyntezy.
  • Przemysł technologiczny. Fosfor jest stosowany w produkcji chipów krzemowych i innych mikrokomponentów elektroniki. Dzięki wyjątkowym właściwościom pozwala na miniaturyzację urządzeń.
  • Przemysł pirotechniczny i obronny. Fosfor nierzadko można też spotkać w składzie mieszanin wybuchowych oraz środków dymnych.
  • Światłowody i materiały specjalistyczne. Fosfor jest także wykorzystywany do produkcji materiałów o unikalnych właściwościach, na przykład światłowodów, które przekazują sygnały świetlne na dużą odległość.

Fosfor – właściwości i działanie w organizmie

Fosfor jest jednym z najważniejszych składników mineralnych w organizmie człowieka. Pierwiastek ten wzmacnia kości i zęby, ułatwia trawienie oraz wspiera regulację produkcji protein i enzymów.

Jakie role pełni fosfor w organizmie?

Wzmacnia kości i zęby

Fosfor pełni ważne funkcje w utrzymaniu zdrowia kości i zębów. Składnik ten współpracuje z wapniem, aby produkować hydroksyapatyt – twardą, skrystalizowaną strukturę, która stanowi główny budulec kości i zębów. Bez odpowiedniego poziomu fosforu w organizmie, kości mogą stać się słabe, a zęby podatne na próchnicę .

Ponadto fosfor wspiera regenerację i utrzymanie mocnej struktury kości. Razem z wapniem umożliwiają mineralizowanie i odnowę tkanki kostnej, czyli podstawowe procesy zapobiegające chorobom takim jak osteoporoza .

Wspomaga trawienie

Fosfor odgrywa też znaczącą rolę w procesie trawienia i metabolizmu. Jako jeden z głównych „pomocników” związków, takich jak fosfolipidy, bierze udział w prawidłowym wykorzystywaniu wchłoniętych składników odżywczych. Bez prawidłowego poziomu fosforu, organizm może nie być w stanie w pełni użyć wartości odżywczych dostarczanych z pożywienia .

Fosfor jest również niezbędny w procesie metabolizmu komórkowego. To główny składnik ATP (adenozynotrójfosforanu), związku odpowiedzialnego za magazynowanie i transport energii potrzebnej wszystkim komórkom do wykonywania swoich funkcji .

Ponadto udział fosforu w przemianach biochemicznych pomaga w poprawie biodostępności witamin i składników odżywczych oraz usprawnia metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów. Pozwala to ciału na efektywne wykorzystywanie niezbędnych substancji odżywczych ważnych dla optymalnego funkcjonowania .

Regulacja produkcji protein i enzymów

Fosfor bierze udział w regulacji produkcji protein i enzymów, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wytwarzanie nowych białek wymaga fosforu, który współtworzy struktury proteinowe. Bez odpowiedniego poziomu fosforu w organizmie, tworzenie nowych komórek i naprawa istniejących mogłaby być utrudniona .

Fosfor jest również niezbędny do produkcji i regulacji pracy enzymów. To składnik wielu koenzymów, który bierze udział w licznych reakcjach, aktywując lub dezaktywując kluczowe enzymy .

Procesy związane z produkcją protein i enzymów wpływają na prawie każdą funkcję organizmu. Od wzrostu i naprawy komórek, przez regulację odpowiedzi immunologicznej, po rozwój i utrzymanie zdrowego układu nerwowego .

Bierze udział w produkcji DNA i RNA

Fosfor jest składnikiem DNA i RNA, które są kluczowymi molekułami odpowiedzialnymi za przechowywanie i odczytywanie informacji genetycznej w komórkach. Bez tego minerału, tworzenie nowych komórek czy przekazywanie informacji genetycznej do produkcji nowych tkanek nie byłoby możliwe .

W DNA i RNA, fosfor stanowi integralną część „szkieletu” tych molekuł, tworząc tzw. resztę fosforanową w ich strukturze. Łączy ona poszczególne cukry, tworząc stabilną strukturę dwuniciowego DNA lub jednoniciowego RNA .

Fosfor uczestniczy również w procesie kopiowania DNA, znanym jako replikacja oraz przepisywania informacji genetycznej z DNA na RNA w procesie transkrypcji. Bez odpowiedniego poziomu fosforu, procesy te byłyby utrudnione, co mogłoby prowadzić do błędów w transmisji informacji genetycznej i zaburzeń w funkcjonowaniu komórek, a nawet całych organów .

Jak jeszcze działa fosfor w organizmie ?

  • Pomaga utrzymać odpowiedni poziom pH, neutralizując nadmiar kwasów lub zasad.
  • Odgrywa kluczową rolę w różnych procesach biochemicznych niezbędnych do prawidłowego działania systemu nerwowego, w tym przekazywanie impulsów nerwowych.
  • Pomaga nerkom prawidłowo eliminować toksyny i odpady, co jest niezbędne dla ogólnego zdrowia.

Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na fosfor?

Dzienne zapotrzebowania na fosfor zależne jest od wieku. Jakie porcje fosforu powinno się przyjmować według norm żywienia dla ludności Polski?

Wiek

Zalecana dzienna porcja fosforu 

0–6 miesięcy

150 mg

7–11 miesięcy

300 mg

1–3 lata

460 mg

4–6 lat

500 mg

7–9 lat

600 mg

10–18 lat

1250 mg

> 19 lat

700 mg

Produkty bogate w fosfor – tabela

Fosfor możesz znaleźć w licznych produktach spożywczych. Niektóre artykuły są jednak szczególnie obfite w ten składnik. W czym jest fosfor?

Produkt spożywczy

Przybliżona zawartość fosforu w 100 g 

Orzechy brazylijskie

714 mg

Karp

530 mg

Sardynki

490 mg

Wątróbka drobiowa

441 mg

Wieprzowina

270 mg

Łosoś

251 mg

Pierś z kurczaka

228 mg

Soczewica

175 mg

Fasola

147 mg

Odtłuszczone mleko

88 mg

Niedobór fosforu

Niedobór fosforu to rzadki stan – większość osób dostarcza organizmowi odpowiednie porcje tego składnika wraz z dietą. Jeśli jednak wystąpią braki, nierzadko będą one skutkiem innych problemów zdrowotnych, takich jak zaburzenia absorpcji czy problemy z nerkami.

Jakie są przyczyny niedoboru fosforu w organizmie ?

  • Zaburzenia wchłaniania. Nieprawidłowa praca jelit może skutkować problemami z przyswajaniem składników odżywczych, co w efekcie będzie prowadziło do niedoboru fosforu. Nierzadko wynika to ze schorzeń, takich jak celiakia czy choroba Crohna.
  • Niewłaściwe nawyki żywieniowe. Dieta ma istotny wpływ na poziom minerałów w organizmie, dlatego jeśli nie dostarcza ona wystarczająco dużo fosforu, może wystąpić jego niedobór.
  • Leki. Niektóre środki mogą wpływać na poziom fosforu w organizmie. Mowa przede wszystkim o lekach regulujących funkcjonowanie nerek oraz preparatach przeciwdrgawkowych, które mogą prowadzić do zwiększonej utraty fosforu.
  • Nadmierna utrata fosforu z moczem. Na przykład w przebiegu nadczynności przytarczyc obserwowane jest zwiększone wydalanie fosforu.

Jakie są objawy niedoboru fosforu?

Brak fosforu w organizmie może objawiać się na różne sposoby, w zależności od nasilenia niedoboru i czasu, przez jaki utrzymuje się stan niewystarczającej podaży tego składnika.

Pierwsze objawy są przeważnie dość niejasne i niepozorne – np. osłabienie czy zmęczenie. W miarę postępowania niedoboru symptomy mogą się nasilać i wpływać na szereg różnych układów w organizmie.

Osłabienie

Osłabienie i zmęczenie to często jedne z pierwszych objawów niedoboru fosforu. Składnik ten jest niezbędny do produkcji ATP, głównego nośnika energii w organizmie. Kiedy jego poziom jest za niski, wytwarzanie ATP może zostać zakłócone, co będzie prowadziło do ogólnego zmęczenia i osłabienia .

Gorszy stan kości i zębów

Fosfor jest ważny do prawidłowego rozwoju kości i zębów. Jego niedobór może zatem powodować zmiękczenie i deformację kości, co jest nazywane osteomalacją. Co więcej, w przypadku dzieci niedobór fosforu może też powodować opóźnione rozwijanie się .

Zaburzenia nerwowe

Długotrwały i ciężki niedobór fosforu może prowadzić do poważnych komplikacji neurologicznych, takich jak drętwienie, zaburzenia czucia, a nawet udar. Fosfor bierze udział w wielu procesach biochemicznych kluczowych dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego .

Kłopoty z apetytem i odżywianiem

Niedobór fosforu może skutkować utratą apetytu, nudnościami, a nawet biegunkami i spadkiem masy ciała. Wszystko to jest wynikiem zakłóconego działania układu trawiennego i metabolizmu .

Zaburzenia psychiczne

W skrajnych przypadkach ciężki niedobór fosforu może skutkować zaburzeniami psychicznymi, włączając w to problemy z koncentracją, dezorientację, a nawet podatność na lęki czy depresję. Fosfor jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania mózgu, stąd brak tego składnika może niekorzystnie wpływać na zdrowie psychiczne .

Problemy z krążeniem

Niedobór fosforu może wpływać na rytm i skurcze serca, co niekiedy prowadzi do poważnych problemów z krążeniem. Objawy takie jak nieregularne bicie serca czy podwyższona temperatura ciała często występują podczas utrzymującego się przez długi czas niedoboru fosforu .

Fosfor – nadmiar

Nadmiar fosforu, zazwyczaj określany jako hiperfosfatemia, często jest wynikiem problemów z nerkami, które nie są w stanie wydalać zbyt dużych ilości tego składnika z organizmu. Nierzadko stan ten pojawia się przy schorzeniach nerek, takich jak przewlekła lub ostra niewydolność .

Przyjmowanie nadmiernych ilości fosforu (np. z suplementami), zwłaszcza w przypadku jednoczesnego niedoboru wapnia w diecie czy zaburzonej funkcji nerek, również może prowadzić do hiperfosfatemii.

Innymi powodami nadmiaru fosforu są: nieleczona cukrzyca, nadczynność przytarczyc czy niedobór wapnia.

Objawy nadmiaru fosforu w organizmie :

  • Zmęczenie. Nadmiar fosforu może powodować uczucie zmęczenia i osłabienia, co wynika z obciążenia układu nerwowego oraz mięśniowego.
  • Bóle brzucha. Fosfor jest metabolizowany głównie przez nerki, dlatego jego nadmiar może prowadzić do objawów ze strony układu moczowego, takich jak bóle brzucha w okolicy lędźwiowej.
  • Zaczerwienienie skóry i swędzenie. Nadmiar fosforu w organizmie może powodować swędzenie skóry, zaczerwienia oraz pieczenie, co jest wynikiem zmian w skórze.
  • Osłabienie mięśni i kości. Fosfor jest kluczowym składnikiem budulcowym mięśni i kości. Gdy jest go za dużo, może dojść do nadmiernej aktywności osteoblastów – komórek odpowiedzialnych za tworzenie nowej tkanki kostnej, co paradoksalnie prowadzi do osłabienia struktury kości.
  • Zaburzenia psychiczne. W skrajnych przypadkach hiperfosfatemia może skutkować zaburzeniami psychicznymi, takimi jak problemy z koncentracją, zapominalstwo czy kłopoty emocjonalne.

Jak obniżyć fosfor w organizmie?

Obniżenie poziomu fosforu w organizmie wiąże się przede wszystkim ze zmianą diety i stylu życia. W pierwszej kolejności zalecane jest ograniczenie spożycia produktów bogatych w fosfor, takich jak czerwone mięso, produkty pełnoziarniste, orzechy, fasola, mleko i nabiał .

Dla równowagi warto spożywać produkty z niską zawartością fosforu, jak owoce i warzywa. Należy też unikać żywności przetworzonej i fast foodów, które często są bogate w fosfor.

Niektóre leki (np. Sevemed) również mogą pomóc w redukcji fosforu w organizmie. Środki te muszą być jednak przepisane przez lekarza – działają poprzez wiązanie fosforu w pokarmach, co ogranicza jego wchłanianie do organizmu .

W skrajnych przypadkach może istnieć konieczność zastosowania dializy, dzięki której usuwane są fosforany z krwi.

Dodatkowo regularna aktywność fizyczna może pomóc w utrzymaniu prawidłowego poziomu fosforu poprzez poprawę ogólnego stanu zdrowia i funkcji nerek.

Czy trzeba suplementować fosfor?

Fosfor jest istotnym składnikiem, który naturalnie występuje w wielu produktach, takich jak mięso, mleko, orzechy czy rośliny strączkowe. Większość ludzi otrzymuje wystarczająco dużo fosforu dzięki codziennej diecie, dlatego suplementacja tego składnika zazwyczaj nie jest konieczna. W niektórych przypadkach może być jednak zalecana.

Kto powinien rozważyć suplementację fosforu?

Suplementację fosforu powinny rozważyć osoby, które ze względu na specyficzne stany zdrowotne, choroby czy ograniczenia w diecie mogą borykać się z niedoborem tego składnika. Pamiętaj jednak, że zawsze należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji. Zwłaszcza jeśli cierpisz na jakiekolwiek dolegliwości lub przyjmujesz już inne środki.

W jakiej formie występują suplementy z fosforem?

Suplementy z fosforem dostępne są w różnych formach. W zależności od preferencji i potrzeb możesz wybierać pośród tabletek, kropli, proszków i płynów.

  • Tabletki. Najczęstsza forma suplementów z fosforem. Są łatwe w suplementacji i dawkowaniu, a jednocześnie oferują precyzyjne ilości składnika aktywnego, co umożliwia dokładne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb.
  • Krople. Suplementy fosforu w formie kropli są proste do stosowania, szczególnie dla osób, które mają trudności z połykaniem tabletek. Krople można dodawać do wody lub innej płynnej substancji, co sprawia, że są jeszcze łatwiejsze w suplementacji.
  • Proszek. Fosfor w formie proszku jest łatwy do zmieszania z jedzeniem lub napojem. Pozwala na dostosowanie dawki oraz uniknięcie problemów z połykaniem, jakie mają niektóre osoby przy zażywaniu tabletek.
  • Płyn. Płynne suplementy z fosforem również można łatwo łączyć z napojami. Ta forma suplementu jest szczególnie polecana osobom, które mogą mieć trudności z połykaniem tabletek lub dla dzieci, preferujących przyjemniejszy smak płynnych suplementów.

Zobacz też:

Podsumowanie

  • Fosfor bierze udział w tworzeniu i utrzymaniu zdrowych kości, procesach metabolicznych, syntezie białek i enzymów.
  • Fosfor ma szerokie zastosowanie w rolnictwie, przemyśle technologicznym, pirotechnicznym, obronnym oraz produkcji materiałów specjalistycznych.
  • Codzienne zapotrzebowanie na fosfor dla dorosłych wynosi 700 mg dziennie.
  • Produkty bogate w fosfor to m.in. orzechy brazylijskie, karp, sardynki, wątróbka drobiowa, wieprzowina.
  • Niedobór fosforu jest rzadkim zjawiskiem, ale może powodować osłabienie, gorszy stan kości i zębów, zaburzenia funkcji nerwowych, problemy z apetytem i odżywianiem, problemy psychiczne lub kłopoty z krążeniem.
  • Nadmiar fosforu jest często skutkiem chorób nerek lub przyjmowania nadmiernych ilości suplementów i może powodować zmęczenie, bóle brzucha, zaczerwienienie skóry, osłabienie mięśni i kości czy zaburzenia psychiczne.
  • Aby obniżyć poziom fosforu w organizmie, zaleca się zmianę diety i stylu życia, ograniczenie spożycia produktów bogatych w fosfor, a także unikanie żywności przetworzonej.
  • Suplementy z fosforem dostępne są w formie tabletek, kropli, proszków i płynów.

FAQ

W jakich produktach jest fosfor i potas?

Fosfor i potas są obecne w wielu produktach spożywczych. Fosfor znajdziesz w takim jedzeniu, jak orzechy, ziarna, chude mięso, jajka, nabiał i ryby. Natomiast w potas obfitują banany, pomarańcze, ziemniaki, brokuły, szpinak, fasola, jogurt czy awokado. Zarówno fosfor jak potas są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Co oznacza fosfor w moczu?

Obecność fosforu w moczu jest elementem normalnego procesu metabolicznego, ponieważ w taki sposób organizm usuwa nadmiar tego minerału. Zwiększone stężenie może jednak wskazywać na zaburzenia, takie jak choroby nerek czy nadczynność przytarczyc. Znaczny wzrost wartości może wymagać konsultacji lekarskiej.

Kiedy wykonuje się badanie fosforu organicznego?

Badanie fosforu organicznego jest najczęściej zlecane w przypadku diagnostyki schorzeń tarczycy, przytarczyc, kości, a także zaburzeń poziomu witaminy D3. Jest także wykorzystywane w monitorowaniu stanu osób żywionych pozajelitowo i poddanych dializoterapii.

Czy fosfor jest szkodliwy?

Tak, fosfor może być szkodliwy w dużych ilościach. Nadmierne dawki tego pierwiastka mogą prowadzić do uszkodzenia nerek, osłabienia kości czy nawet zaburzeń rytmu serca. Występuje także ryzyko zatrucia fosforem, szczególnie w formie białego fosforu, który jest skrajnie toksyczny i może spowodować oparzenia.

Dlaczego fosfor jest ważny dla układu nerwowego?

Fosfor odgrywa kluczową rolę w układzie nerwowym, ponieważ jest komponentem fosfolipidów, które są podstawowym składnikiem błon komórkowych. Błony te pełnią ważne funkcje w przekazywaniu sygnałów w neuronach. Dlatego fosfor jest istotny dla prawidłowego działania mózgu i układu nerwowego.

Jaka jest norma w badaniu fosforu?

Norma w badaniu fosforu to 2,5-4,5 mg/dl u mężczyzn i kobiet powyżej 18. roku życia. Pamiętaj jednak, że różni się ona zależnie od wieku i laboratorium, dlatego wyniki badań krwi powinny być interpretowane przez lekarza.

Na co wpływa niedobór fosforu w organizmie?

Niedobór fosforu, chociaż występuje rzadko, może powodować różne problemy zdrowotne. Prowadzi do osłabienia i zmęczenia, co wynika z zaburzenia produkcji ATP, głównego nośnika energii w organizmie.

Może również oddziaływać na stan kości i zębów, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zaburzeń pracy układu nerwowego i problemów z apetytem.

Czy suplementacja fosforu jest zawsze bezpieczna?

Podobnie jak w przypadku wszystkich suplementów diety, przyjmowanie fosforu może wiązać się z pewnym ryzykiem, zwłaszcza jeśli stosujesz go w nadmiarze. Dlatego przed rozpoczęciem przyjmowania tego środka zawsze należy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem i wykonać badania krwi.

Nadmiar fosforu może prowadzić do niekorzystnych skutków, takich jak zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego czy problemy z nerkami.

Czy tylko mięso jest źródłem fosforu?

Chociaż wiele źródeł fosforu to produkty pochodzenia zwierzęcego, liczne produkty roślinne również dostarczą Ci tego pierwiastka. Są to między innymi rośliny strączkowe, takie jak soczewica, fasola, orzechy, a także niektóre owoce i warzywa. Dlatego, nawet osoby na diecie wegańskiej czy wegetariańskiej są w stanie zapewnić organizmowi odpowiednią ilość fosforu.

Czy fosfor pomaga w utrzymaniu zdrowych włosów i skóry?

Fosfor nie jest zwykle bezpośrednio kojarzony z poprawą stanu skóry czy włosów, jednak jest istotnym składnikiem wielu procesów metabolicznych, które mają wpływ na ogólne zdrowie, w tym stan skóry i włosów. Jako składnik DNA, RNA i ATP, fosfor oddziałuje na procesy wzrostu komórek, w tym komórek skóry i włosów.

Źródła

Zobacz wszystkie

Bird, R. P., & Eskin, N. A. M. (2021). The emerging role of phosphorus in human health. Advances in Food and Nutrition Research96, 27–88. https://doi.org/10.1016/bs.afnr.2021.02.001

Calvo, M. S., & Lamberg-Allardt, C. J. (2015). Phosphorus. Advances in Nutrition (Bethesda, Md.)6(6), 860–862. https://doi.org/10.3945/an.115.008516

Calvo, M. S., & Tucker, K. L. (2013). Is phosphorus intake that exceeds dietary requirements a risk factor in bone health? Annals of the New York Academy of Sciences1301, 29–35. https://doi.org/10.1111/nyas.12300

Calvo, M. S., & Uribarri, J. (2013). Public health impact of dietary phosphorus excess on bone and cardiovascular health in the general population. The American Journal of Clinical Nutrition98(1), 6–15. https://doi.org/10.3945/ajcn.112.053934

Chang, A. R., & Anderson, C. (2017). Dietary Phosphorus Intake and the Kidney. Annual Review of Nutrition37, 321–346. https://doi.org/10.1146/annurev-nutr-071816-064607

Chang, A. R., Lazo, M., Appel, L. J., Gutiérrez, O. M., & Grams, M. E. (2014). High dietary phosphorus intake is associated with all-cause mortality: Results from NHANES III. The American Journal of Clinical Nutrition99(2), 320–327. https://doi.org/10.3945/ajcn.113.073148

Fulgoni, K., & Fulgoni, V. L. (2021). Trends in Total, Added, and Natural Phosphorus Intake in Adult Americans, NHANES 1988-1994 to NHANES 2015-2016. Nutrients13(7), 2249. https://doi.org/10.3390/nu13072249

González-Parra, E., Gracia-Iguacel, C., Egido, J., & Ortiz, A. (2012). Phosphorus and nutrition in chronic kidney disease. International Journal of Nephrology2012, 597605. https://doi.org/10.1155/2012/597605

Heaney, R. P. (2004). Phosphorus nutrition and the treatment of osteoporosis. Mayo Clinic Proceedings79(1), 91–97. https://doi.org/10.4065/79.1.91

Iheagwara, O. S., Ing, T. S., Kjellstrand, C. M., & Lew, S. Q. (2013). Phosphorus, phosphorous, and phosphate. Hemodialysis International. International Symposium on Home Hemodialysis17(4), 479–482. https://doi.org/10.1111/hdi.12010

Kalantar-Zadeh, K., Gutekunst, L., Mehrotra, R., Kovesdy, C. P., Bross, R., Shinaberger, C. S., Noori, N., Hirschberg, R., Benner, D., Nissenson, A. R., & Kopple, J. D. (2010). Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with chronic kidney disease. Clinical Journal of the American Society of Nephrology: CJASN5(3), 519–530. https://doi.org/10.2215/CJN.06080809

Mancini, F. R., Affret, A., Dow, C., Balkau, B., Clavel-Chapelon, F., Bonnet, F., Boutron-Ruault, M.-C., & Fagherazzi, G. (2018). High dietary phosphorus intake is associated with an increased risk of type 2 diabetes in the large prospective E3N cohort study. Clinical Nutrition (Edinburgh, Scotland)37(5), 1625–1630. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2017.07.025

McClure, S. T., Chang, A. R., Selvin, E., Rebholz, C. M., & Appel, L. J. (2017). Dietary Sources of Phosphorus among Adults in the United States: Results from NHANES 2001-2014. Nutrients9(2), 95. https://doi.org/10.3390/nu9020095

Moore, L. W., Nolte, J. V., Gaber, A. O., & Suki, W. N. (2015). Association of dietary phosphate and serum phosphorus concentration by levels of kidney function. The American Journal of Clinical Nutrition102(2), 444–453. https://doi.org/10.3945/ajcn.114.102715

Peacock, M. (2021). Phosphate Metabolism in Health and Disease. Calcified Tissue International108(1), 3–15. https://doi.org/10.1007/s00223-020-00686-3

Picard, K., Mager, D. R., & Richard, C. (2021). The Impact of Protein Type on Phosphorus Intake, Serum Phosphate Concentrations, and Nutrition Status in Adults with Chronic Kidney Disease: A Critical Review. Advances in Nutrition (Bethesda, Md.)12(6), 2099–2111. https://doi.org/10.1093/advances/nmab062

Serna, J., & Bergwitz, C. (2020). Importance of Dietary Phosphorus for Bone Metabolism and Healthy Aging. Nutrients12(10), 3001. https://doi.org/10.3390/nu12103001

Sherman, R. A., Ravella, S., & Kapoian, T. (2015). A dearth of data: The problem of phosphorus in prescription medications. Kidney International87(6), 1097–1099. https://doi.org/10.1038/ki.2015.67

Su, G., Saglimbene, V., Wong, G., Bernier-Jean, A., Carrero, J. J., Natale, P., Ruospo, M., Hegbrant, J., Craig, J. C., & Strippoli, G. F. M. (2022). Dietary Phosphorus, Its Sources, and Mortality in Adults on Haemodialysis: The DIET-HD Study. Nutrients14(19), 4064. https://doi.org/10.3390/nu14194064

Takeda, E., Taketani, Y., Sawada, N., Sato, T., & Yamamoto, H. (2004). The regulation and function of phosphate in the human body. BioFactors (Oxford, England)21(1–4), 345–355. https://doi.org/10.1002/biof.552210167

Takeda, E., Yamamoto, H., Yamanaka-Okumura, H., & Taketani, Y. (2012). Dietary phosphorus in bone health and quality of life. Nutrition Reviews70(6), 311–321. https://doi.org/10.1111/j.1753-4887.2012.00473.x

Vorland, C. J., Stremke, E. R., Moorthi, R. N., & Hill Gallant, K. M. (2017). Effects of Excessive Dietary Phosphorus Intake on Bone Health. Current Osteoporosis Reports15(5), 473–482. https://doi.org/10.1007/s11914-017-0398-4

Winiarska, A., Filipska, I., Knysak, M., & Stompór, T. (2021). Dietary Phosphorus as a Marker of Mineral Metabolism and Progression of Diabetic Kidney Disease. Nutrients13(3), 789. https://doi.org/10.3390/nu13030789

Oceń artykuł
5.0
Głos oddany
2 opinie, ocena: 5.0
Ludwik Jelonek - Tekst

Redaktor Natu.Care

Ludwik Jelonek jest autorem ponad 2500 tekstów opublikowanych na wiodących portalach. Jego treści trafiły do takich serwisów jak Ostrovit czy Kobieta Onet. W Natu.Care Ludwik edukuje ludzi w najważniejszej dziedzinie życia – zdrowiu.

Aleksandra Cudna-Bartnicka - Recenzja

Dietetyczka kliniczna

Zweryfikowane przez eksperta

Dietetyczka kliniczna, której głównym obszarem zainteresowań jest żywienie w chorobach i zaburzeniach czynnościowych układu pokarmowego.

Bartłomiej Turczyński - Redakcja

Redaktor naczelny

Bartłomiej Turczyński jest redaktorem naczelnym Natu.Care. Odpowiada za jakość treści tworzonych m.in. w serwisie Natu.Care i dba o to, żeby wszystkie artykuły były oparte na rzetelnych badaniach naukowych i konsultowane ze specjalistami z branży.

Emilia Moskal - Fact-checking

Redaktorka Natu.Care

Emilia Moskal specjalizuje się w tekstach z zakresu medycyny i psychologii, w tym treściach dla podmiotów medycznych. Jest wielbicielką prostego języka i komunikacji przyjaznej czytelnikowi. W Natu.Care pisze edukacyjne artykuły.

Młode, piękne kobiety z dobrą kondycją skóry.
Zadbaj o zdrowy organizm

Spróbuj wysokiej jakości suplementów Natu.Care

Zobacz produkty